Mae gan tu chwith her i chi. Yr her yw i ysgrifennu haiku neu senryu (disgrifiad o ofynion y pennillion isod) a’u postio ar y wefan hon yn y blwch ‘sylwad/comment’ neu eu postio ar facebook tu chwith neu ar twitter (gan gyfeirio’r pennill @tuchwith). Gallwch hefyd eu e-bostio nhw i fi os ydych am eu ysgrifennu dan ffugenw. Byddaf yn dethol y goreuon i’w rhoi yn rhifyn nesaf tu chwith a fydd yn cael ei gyhoeddi fis Awst.

Mwy am y rhifyn nesaf: Croesi Ffiniau

Thema rhifyn nesaf tu chwith fydd ‘Croesi Ffiniau’. Mae amser o hyd i gyfrannu os dymunwch; y dyddiad cau yw Mehefin 30ain, 2010. Bydd y cylchgrawn yn cael ei gyhoeddi fis Awst.

Danfonwch eich cynnyrch at tuchwith@googlemail.com

Rwyf wedi comisiynu nifer o ddarnau sy’n chwarae â genre neu ffurf. Y gobaith yw bydd enghreifftiau yn y gyfrol o hen ffurfiau yn cael adfywiad mewn ffordd cyfoes neu ffurfiau a genres o wledydd eraill yn gwneud ymddangosiad yn y Gymraeg.

Beth yw haiku?

- cerdd tair llinell
- daw o Japan yn wreiddiol lle mae’n cael ei gofnodi fel llinell fertigol.
- mae’n cynnwys llinell fyr i ddechrau, yr ail yn linell hirach, a’r trydydd llinell yn fyr eto; mae rhai’n defnyddio 5 sill yn y llinell gyntaf, 7 sill yn yr ail, 5 sill yn y trydydd.
- Peidiwch defnyddio mwy na 17 sill yn yr haiku
- Mae Haiku fel arfer yn canolbwyntio ar fyd natur a bydd cyfeiriad at fyd natur.
- Bydd Haiku fel arfer yn cyfleu emosiwn ac yn disgrifio pethau/gwrthrychau gan ddefnyddio’r synhwyrau.
- Mae’n bosib fod dwy ran i haiku, efallai er mwyn cymharu neu gyferbynu.

Enghraifft:

Awdur o Gymru sydd wedi cyhoeddi dwy gyfrol o haikus yw Nigel Jenkins. Dyma enghraifft o’i waith:

the bunched daffs drool
as she grasps with both hands
her ninetieth spring

Beth yw senryu?

- mae senryu ychydig yn wahanol i haiku ond maen nhw dal yn fyrrach nag 17 sillaf ac yn dair llinell o hyd.
- Yn gyffredinol, mae senryu yn trafod y natur ddynol – perthnasau, gwaith, rhyfel. Datblygodd y senryu o’r haiku yn Japan yn ystod y 17eg ganrif (edo period).
- Mae senryu yn ffraeth ac nid yw’n cyfeirio at natur fel yr haiku.

Enghraifft:

When the night falls
the day starts to break
on the brothels

gan Yanagidaru shui (c. 1796) (dyfynnwyd yn McSweeneys)

After ten years, I wrote him: ‘Now?’
He returned the word,
One letter gone.

Gan Nicky Beer (McSweeneys)

Felly, pam na wnewch chi drio sgwennu un o’r penillion bach twt yma? Hyd yn oed os nag ydych chi wedi ysgrifennu o’r blaen, beth am geisio rhoi haiku neu senryu at ei gilydd?

Postiwch eich cynnyrch yn y blwch ‘sylwad’ islaw neu ar facebook, twitter neu ebostiwch tuchwith@googlemail.com Bydd yn dipyn o hwyl i weld cynnyrch pawb.

Efallai bydd eich gwaith yng nghylchgrawn tu chwith!