Adolygiad: The Beach (Cynhyrchiad National Theatre Wales).
The Beach
National Theatre for Wales
Prestatyn
27ain mis Awst 2010
Nid oedd gennyf syniad beth i’w ddisgwyl yng nghynyrchiad diweddaraf y National Theatre Wales a ddisgrifwyd fel ‘outdoor gaming on the beach at Prestatyn.’ Roedd y gorchymyn ‘come and join us’ hefyd yn awgrymu rhyw elfen o weithred gan y gynulleidfa, ac fel un sydd yn mwynhau ymlacio mewn cadair foethus yn y theatr i fwynhau’r arlwy ar y llwyfan, nid oeddwn yn siŵr a oedd cymryd rhan mewn rhyw syrcas awyr-agored yn mynd i fod at fy nant. O ddeall fod y gynulleidfa’n rhan o’r perfformiad byw, roeddwn felly’n teimlo’n nerfus fel aelod o’r cast! Roedd y gair ‘gemau’ hefyd yn awgrymu mai adloniant ysgafn heb unrhyw ystyr yn perthyn iddo a oedd yn fy nisgwyl. Ond fe’m siomwyd ar yr ochr orau. … Continue Reading
Rhifyn 33 Tu Chwith AR WERTH NAWR!
Mae rhifyn 33 o tu chwith ar werth nawr!
Prynwch yn eich siop leol neu tanysgrifiwch (cynnig arbennig am wythnos yr Eisteddfod)
Ar faes yr Eisteddfod, gallwch ei brynu ar stonin y Cyngor Llyfrau, stondinau siopau Cymraeg neu stondin Cymdeithas yr Iaith Gymraeg.
Y thema yw Croesi Ffiniau ac mae’r rhifyn wedi ei olygu gan Menna Machreth a ceri Elen. … Continue Reading
Cyfle gwych i gyfieithwyr: Her Gyfieithu Tŷ Cyfieithu Cymru – Oxfam Cymru 2010
Her Gyfieithu – O’r Ffrangeg i’r Gymraeg neu Saesneg
Mae Tŷ Cyfieithu Cymru ac Oxfam Cymru yn cynnal her gyfieithu ac mae’r wobr yn gyfle gwych i unrhyw gyfieithydd llenyddol.
Yr her eleni ydi cyfieithu rhan o’r stori fer, La folie était venue avec la pluie gan yr awdur o Haiti Yanick Lahens o’r Ffrangeg gwreiddiol i’r Gymraeg neu’r Saesneg.
Mae’r darn i’w gyfiethu yn ogystal a dolen at y stori fer yn ei chyfanrwydd ar ein gwefan:
http://www.cyfnewidfalen.org/features.cfm?lan=w&switch=dsp&feature_id=280&featuretype=1
Dyddiad cau’r gystadleuaeth yw hanner nos ar yr 16eg o Orffennaf 2010 a’r beirniad yw Patrick McGuiness a Gareth Miles.
Y wobr yw comisiwn i gyfieithu’r stori fer yn ei chyfanrwydd, dwy noson yn Nhŷ Newydd – Tŷ Cyfieithu Cymru (i’w drefnu gyda Thŷ Newydd) a Ffon Farddol 2010.
Dylid anfon eich cynigion at Dr Sioned Puw Rowlands, sioned@cyfnewidfalen.org
neu
Her Gyfieithu 2010,
Cyfnewidfa Lên Cymru,
Sefydliad Mercator ar Gyfer Cyfryngau, Ieithoedd a Diwylliant,
Prifysgol Cymru Aberystwyth,
Campws Llanbadarn,
Aberystwyth,
Ceredigion,
SY23 3AS.
Cyhoeddir enw’r enillydd ar faes Eisteddfod Genedlaethol Blaenau Gwent a Blaenau’r Cymoedd am 11:00yb, Ddydd Iau, 5 Awst 2010 ar stondin Prifysgol Aberystwyth.
Mae Tŷ Cyfieithu Cymru yn fenter ar y cyd rhwng Cyfnewidfa Lên Cymru a Thŷ Newydd, mewn cydweithrediad â Llenyddiaeth ar Draws Ffiniau, HALMA a’r Academi.
Am fwy o wybodaeth ewch i www.cyfnewidfalen.org
Paratoi rhifyn nesaf Tu Chwith: Croesi Ffiniau…
Yn ddiweddar dwi wedi bod yn comisiynu darnau ar gyfer rhifyn nesaf tu chwith ac mae’r thema ‘croesi ffiniau’ wedi bod yn gwneud i mi feddwl llawer. Yn amlwg, gallwch groesi ffiniau daearyddol a hyd yn oed croesi ffin rhwng un hunaniaeth a’r llall a mabwysiadu hunaniaeth newydd.
Yn benodol, dwi wedi bod yn meddwl am y gwahanol ffurfiau a genres sydd ganddom ni mewn llenyddiaeth. Wrth i awdur arbrofi â genre neu ffurf nad yw wedi arfer â hi, gall fod yn her sy’n ymestyn ei ddychymyg ac yn rhoi agwedd newydd i’w waith a’i feddylfryd. Dyma pam rwyf wedi mynd ati i herio awduron i ysgrifennu mewn ffurf sydd naill ai heb cael ei weld yn y Gymraeg o’r blaen neu yn hen ffurf/confensiwn Cymraeg sydd angen cael ei atgyfodi i’n hoes ni.
Dwi wedi cael blas arbennig yn dod ar draws ffurfiau o wledydd eraill a chomisiynu awduron i ddefnyddio’r ffurf, gan obeithio y gwelwn ni waith ffres a genre newydd yn gwneud ei ymddangosiad cyntaf yn y Gymraeg. Er enghraifft, ffurf o Tseina yw’r ‘biji‘ sy’n rhyw fath o lyfr nodiadau yn llawn dywediadau, straeon bach, hanes rhywbeth, dyfyniadau neu unrhyw beth mae’r awdur eisiau cyfeirio ato. Ffurf arall dwi’n edrych ymlaen i’w gweld yn y Gymraeg yw’r ‘Pantoum‘ o Malaysia sydd â nifer o linellau yn ailadrodd yn ystod y gerdd.
Yn ogystal, mae Ceri Elen yn cyd-olygu’r rhifyn hwn gyda fi felly dwi’n edrych ymlaen i weld y cynnyrch sy’n dod o’i chomisiynu hithau hefyd.
Dwi’n edrych ymlaen yn fawr iawn i weld ffrwyth gwaith yr awduron!
Mae amser i gyfrannu o hyd. Danfonwch eich cynnyrch at tuchwith@googlemail.com erbyn Gorffennaf 1af.
Cofiwch gallwch danysgrifio ar y wefan hon i gylchgrawn tu chwith i dderbyn y copi cyfredol drwy’r post a bod ymysg y cyntaf i dderbyn y rhifyn nesaf pan gaiff ei gyhoeddi! Tanysgrifiwch yma.
Menna Machreth
Ysgrifennwch Haiku neu Senryu ar y wefan/facebook/twitter/e-bost ar gyfer rhifyn ‘Croesi Ffiniau’ Haf 2010
Mae gan tu chwith her i chi. Yr her yw i ysgrifennu haiku neu senryu (disgrifiad o ofynion y pennillion isod) a’u postio ar y wefan hon yn y blwch ‘sylwad/comment’ neu eu postio ar facebook tu chwith neu ar twitter (gan gyfeirio’r pennill @tuchwith). Gallwch hefyd eu e-bostio nhw i fi os ydych am eu ysgrifennu dan ffugenw. Byddaf yn dethol y goreuon i’w rhoi yn rhifyn nesaf tu chwith a fydd yn cael ei gyhoeddi fis Awst.
Mwy am y rhifyn nesaf: Croesi Ffiniau
Thema rhifyn nesaf tu chwith fydd ‘Croesi Ffiniau’. Mae amser o hyd i gyfrannu os dymunwch; y dyddiad cau yw Mehefin 30ain, 2010. Bydd y cylchgrawn yn cael ei gyhoeddi fis Awst.
Danfonwch eich cynnyrch at tuchwith@googlemail.com
Rwyf wedi comisiynu nifer o ddarnau sy’n chwarae â genre neu ffurf. Y gobaith yw bydd enghreifftiau yn y gyfrol o hen ffurfiau yn cael adfywiad mewn ffordd cyfoes neu ffurfiau a genres o wledydd eraill yn gwneud ymddangosiad yn y Gymraeg.
Beth yw haiku?
- cerdd tair llinell
- daw o Japan yn wreiddiol lle mae’n cael ei gofnodi fel llinell fertigol.
- mae’n cynnwys llinell fyr i ddechrau, yr ail yn linell hirach, a’r trydydd llinell yn fyr eto; mae rhai’n defnyddio 5 sill yn y llinell gyntaf, 7 sill yn yr ail, 5 sill yn y trydydd.
- Peidiwch defnyddio mwy na 17 sill yn yr haiku
- Mae Haiku fel arfer yn canolbwyntio ar fyd natur a bydd cyfeiriad at fyd natur.
- Bydd Haiku fel arfer yn cyfleu emosiwn ac yn disgrifio pethau/gwrthrychau gan ddefnyddio’r synhwyrau.
- Mae’n bosib fod dwy ran i haiku, efallai er mwyn cymharu neu gyferbynu.
Enghraifft:
Awdur o Gymru sydd wedi cyhoeddi dwy gyfrol o haikus yw Nigel Jenkins. Dyma enghraifft o’i waith:
the bunched daffs drool
as she grasps with both hands
her ninetieth spring
Beth yw senryu?
- mae senryu ychydig yn wahanol i haiku ond maen nhw dal yn fyrrach nag 17 sillaf ac yn dair llinell o hyd.
- Yn gyffredinol, mae senryu yn trafod y natur ddynol – perthnasau, gwaith, rhyfel. Datblygodd y senryu o’r haiku yn Japan yn ystod y 17eg ganrif (edo period).
- Mae senryu yn ffraeth ac nid yw’n cyfeirio at natur fel yr haiku.
Enghraifft:
When the night falls
the day starts to break
on the brothels
gan Yanagidaru shui (c. 1796) (dyfynnwyd yn McSweeneys)
After ten years, I wrote him: ‘Now?’
He returned the word,
One letter gone.
Gan Nicky Beer (McSweeneys)
Felly, pam na wnewch chi drio sgwennu un o’r penillion bach twt yma? Hyd yn oed os nag ydych chi wedi ysgrifennu o’r blaen, beth am geisio rhoi haiku neu senryu at ei gilydd?
Postiwch eich cynnyrch yn y blwch ‘sylwad’ islaw neu ar facebook, twitter neu ebostiwch tuchwith@googlemail.com Bydd yn dipyn o hwyl i weld cynnyrch pawb.
Efallai bydd eich gwaith yng nghylchgrawn tu chwith!